Sam Cooke


Sam Cooke

Πριν από τη Motown, πριν από τον Ottis Reading, πριν γίνει η Aretha η βασίλισσα της soul, o Sam Cooke έφερε τις εκκλησιαστικές μελωδίες στην pop μουσική μετουσιώνοντάς την σε soul.

Θεωρείται από πολλούς ο απόλυτος ερμηνευτής που ανέμειξε τον αισθησιασμό με τον πνευματισμό, την εκλεπτυσμένο στυλ με τη soul, την εικόνα ενός κινηματογραφικού προσώπου με το στήσιμο ενός τραγουδιστή gospel.

Ο Sam Cook -και μετέπειτα Cooke- γεννήθηκε το 1931 στο Clarksdale του Mississippi, μεγάλωσε στο Σικάγο και αποτελεί τους θεμελιωτές της soul μουσικής.  Ήταν ένας από τους οκτώ γιους ενός ιερέα Βαπτιστών.

Ξεκίνησε με τη ζεστή, εξομολογητική φωνή του να τραγουδάει gospel. Ως τραγουδιστής των Soul Sisters στέλνει μία από τις πρώτες ηχογραφήσεις του, το “You Send Me” στην κορυφή των pop & R&B charts το 1957. Έμελλε να είναι και το πρώτο από τα 29 Top Forty hits.

Περνάει από τη gospel στην pop και στη συνέχεια στο rhythm & blues. Οι πρώτες solo επιτυχίες έρχονται όταν ο Cooke είναι στην εταιρεία Keen, στην οποία ηχογράφησε μεταξύ των άλλων τα You Send Me”, “(I Love You) For Sentimental ReasonsκαιWonderful World.

Το 1960 ο Cooke υπογράφει με την RCA και συνεχίζει να σκαρφαλώνει προς τα πάνω με τα Chain Gang,” “Cupid,” “Another Saturday NightκαιTwistinthe Night Away”. Ένας πολυτάλαντος ερμηνευτής που ποτέ δεν έμεινε σε ένα είδος μουσικής, ο Cooke τα κατάφερνε όλα επιτυχώς, από τις καλογυαλισμένες μπαλάντες, την ελαφρά pop μέχρι το rock & roll και τους πιο σκληρούς ήχους του rhythm & blues.

Εκτός από ερμηνευτής ο Cooke καθιερώθηκε και ως επιτυχημένος και ριζοσπαστικός επιχειρηματίας στο χώρο της mainstream μουσικής βιομηχανίας. Ήταν παραγωγός άλλων καλλιτεχνών, ίδρυσε τη δική του δισκογραφική (Sar/Derby). Βοήθησε συνεργάτες του όπως τους Bobby Womack, Johnnie Taylor, Billy Preston και Lou Rawls να μεταπηδήσουν από τη gospel στην pop.

Δυστυχώς, ο Cooke δολοφονήθηκε σε ένα motel του Los Angeles το Δεκέμβριο του 1964, υπό ανεξιχνίαστες συνθήκες. Η RCA κυκλοφόρησε μετά το χαμό του το “A Change Is Gonna Come”. Θεωρείται ένα από τα κορυφαία singles της σύγχρονης εποχής και μνημιώδης προσπάθεια πίστης και κατάργησης των κοινωνικών διακρίσεων που βίωναν οι μαύροι πολίτες.

Πηγή: Rock & Roll Hall of Fame

Δισκογραφία (από Allmusic.com & Wikipedia)

Albums

1958 Sam Cooke Get Back Records

1958 Encore Get Back Records

1959 Hit Kit Keen

1959 Tribute to the Lady – Billie Holiday Keen

1960 Hits of the Fifties RCA

1960 Cooke’s Tour [live] RCA

1960 I Thank God Get Back Records

1960 Swing Low RCA

1960 The Wonderful World of Sam Cooke Get Back Records

1961 My Kind of Blues RCA

1962 Twistin’ the Night Away RCA Victor

1963 Mr. Soul RCA

1963 Night Beat RCA

1964 Sam Cooke at the Copa [live]ABKCO Records

1964 Ain’t That Good News ABKCO Records

1964 Soul Stirrers Ace

1965 Shake RCA

1965 Try a Little Love RCA Victor

1965The Gospel Soul of Sam Cooke with the Soul Stirrers, Vol. 1 Specialty Records

196 Right On Cherie

Singles

Year Title Chart positions
US R&B UK
1957 «You Send Me« 1 1 29
«Summertime, Pt. 1« 81
«I’ll Come Running Back to You« 18 1
«Forever« 60
«(I Love You) For Sentimental Reasons« 17 5
«Desire Me« 47 17
1958 «Lonely Island» 26 10
«You Were Made for Me« 39 7
«Win Your Love for Me« 22 4
«Love You Most of All« 26 12
1959 «Everybody Likes to Cha Cha« 31 2
«Only Sixteen« 28 13 23
«Summertime (Pt. 2)«
«There, I’ve Said It Again« 81 25
1960 «No One (Can Ever Take Your Place)« 103
«Teenage Sonata« 50 22
«Wonderful World« 12 2 27
«Chain Gang« 2 2 9
«Sad Mood« 29 23
1961 «That’s It, I Quit, I’m Moving On« 31 25
«Cupid« 17 20 7
«Feel It« 56
«It’s All Right« 93
1962 «Twistin’ the Night Away« 9 1 6
«Having a Party» 17 4
«Bring It On Home To Me« 13 2
«Nothing Can Change This Love« 12 2
«Somebody Have Mercy« 70 3
1963 «Another Saturday Night« 10 1 23
«Frankie and Johnny« 14 30
1964 «A Change Is Gonna Come« 31 9
1965 «Shake« 7 4
«It’s Got the Whole World Shakin’« 41 15
«When a Boy Falls in Love« 52
«Ease My Troublin’ Mind« 115
«Sugar Dumpling« 32 18
1966 «Let’s Go Steady Again« 97
1986 «Wonderful World» (re-issue) 18 2
«Another Saturday Night» (re-issue) 75
Advertisements

Aretha Franklin


Η Βασίλισσα της Soul, Aretha Franlkin

Είναι αδιαμφισβήτητα η Βασίλισσα της Soul, το γράφουμε, το ξαναγράφουμε και θα το ξαναγράψουμε. Και με τι βασίλειο;! Τεσσάρων δεκαετιών!

Γεννήθηκε το 1942 στο Memphis του Tennessee και μετακόμισε σε πολύ μικρή ηλικία στο Detroit, παρέα με τον πατέρα της, αιδεσιμότατο και στενό συνεργάτη του Martin Luther King. Η μουσική δε θα ήταν ποτέ ξανά ίδια μετά το σόλο της μικρούλας Aretha στο στην εκκλησία του Detroit, New Bethel, το 1956. Για τις επόμενες τέσσερις περίπου δεκαετίες, με διαφορετικά είδη μουσικής κάθε φορά στο προσκήνιο, εκείνη συνεχίζει να ζει και να βασιλεύει. Πάμε όμως να ανακαλύψουμε το μεγαλειώδες ταλέντο και πορεία της μαύρης θεάς.

Διεθέτε ανέκαθεν το πάθος και την πειθαρχία που ξεχωρίζει τους θρύλους από τους καλλιτέχνες. Ήταν η πρώτη τραγουδίστρια που εισήχθη στην περίοπτη λίστα του Rock and Roll Hall of Fame, το 1987.

Όπως παρατήρησε και ο συνιδρυτής της Atlantic Records Ahmet Ertegun , “Δε νομίζω ότι δε γνωρίζω άλλον που να διαθέτει τέτοιο όργανο (τη φωνή της) όμοιο με το δικό της και που να γνωρίζει τη gospel, τα blues και την ουσιαστική μαύρη μουσική. Είναι ευλογημένη με έναν εξωπραγματικό συνδυασμό αξιοσημείωτου αστικού εξευγενισμού με το βαθύ συναίσθημα των blues του ποταμού Delta. Το αποτέλεσμα είναι ίσως να αποτελεί τη σπουδαιότερη τραγουδιστρία της εποχής μας”.

Η Aretha ξεκίνησε να τραγουδάει στην εκκλησία από πολύ μικρή ηλικία και ηχογράφησε το πρώτο της album « The Gospel Sound of Aretha Franklin», στα δεκατέσσερά της. Η μεγαλύτερη επιρροή της ήταν η γνωστή τραγουδίστρια gospel και θεία της, Clara Ward. Εκτός οικογενείας, η Franklin θαμπώθηκε από τις κορυφαίες των blues (Billie Holiday), jazz (Sarah Vaughan) και gospel (Mahalia Jackson) και παρουσίασε μία σύγχρονη εκδοχή αυτών μέσα από τη soul.

Η Aretha υπέγραψε συμβόλαιο με την Columbia Records το 1960 αμέσως μόλις την ανακάλυψε John Hammond ακούγωντας το demo της. Έμεινε στην Columbia για έξι χρόνια, ηχογραφώντας δέκα albums, στα οποία δε φάνηκαν πλήρως οι ανεξάντλητες δυνατότητες της. Ίσως οι πιο pop παραγωγοί, με τους οποίους συνεργάστηκε, την έβαλαν σε χωράφια, όπου δεν τη βοήθησαν να βρει τη φωνή της.

Η Franklin δε συμβιβάστηκε με την ιδέα να κάνει mainstream μουσική για όλα τα κοινά (λευκούς και μαύρους), αλλά ήθελε να μεταφράζει τη μουσική μέσα από το δικό της ξεχωριστό ύφος. Στη γωνία βέβαια την περίμενε ο Jerry Wexler, για να τη φέρει στην Atlantic το 1966. Εκεί η Aretha δημιούργησε επαναστατικούς ήχους για το χώρο της soul με μερικά από τα κορυφαία κομμάτια του είδους.

Η πιο παραγωγική και καλλιτεχνικά αξιοσημείωτη πορεία της διαγράφεται μεταξύ του ‘67 μέχρι και το ‘72.  Η αποκάλυψη του μεγαλειώδους ταλέντου ξεκινάει με το πρώτο της single στην Atlantic, “I Never Loved a Man (the Way I Loved You)”.  Σύντομα ακολουθεί και το ομώνυμο album με το τραγούδι θρίαμβο για τη Franklin,  – και ορόσημο για το είδος – το “Respect”.

Άλλα αξιοσημείωτα τραγούδια της από το ίδιο album ήταν το “Do Right WomanDo Right Man”, “Dr. Feelgood” και η διασκευή του “A Change Is Gonna Come”, ο ύμνος για τα κοινωνικά δικαιώματα των μαύρων. Σύμφωνα με το The Rolling Stone Album Guide, αυτό το album αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα albums όλων τν εποχών για την ιστορία της σύγχρονης μουσικής.

Δουλεύοντας στενά με τον παραγωγό Jerry Wexler, η Franklin συνέχισε την ανοδική της πορεία με ηχογραφήσεις που επιβεβαιώνουν τον τίτλο της Βασίλισσας της Soul. Τα επόμενα τρία albums – Aretha Arrives (1967), Lady Soul (1968) και Aretha Now (1968) – περιλάμβαναν τα “Chain of Fools”, “Think”, “Baby, I Love You” , “Since Youve Been Gone (Sweet Sweet Baby)” και την πιο soulful εκδοχή του “A Natural Woman” της Carole King’s.

Τα ‘70s ήταν εξίσου λαμπερά και επιτυχημένα για τη Franklin. Στις αρχές, κυκλοφόρησε τα Spirit in the Dark (1970), Young, Gifted and Black (1972), Live at Fillmore West (1971) και Amazing Grace, μεταξύ επαίνων και επευφημισμών. Τα δύο πράτω μάλιστα έγιναν οι ύμνοι για τα κινήματα της μαύρης περηφάνειας και της γυναικείας ανεξαρτησίας.

Η μακρά θητεία της στην Atlantic ολοκληρώνεται το 1979, μετά από δώδεκα χρόνια και 19 albums. Τα ‘80s ηχογραφεί τα πάντα, από gospel μέχρι χορευτική μουσική για την Arista Records, και βρίσκει και πάλι τις κορυφές των charts με το Freeway of Love” και το Whos ZoominWho. Το 1987 Franklin έχει το δεύτερο Νο1 hit της καριέρας της με το I Knew You Were Waiting (for Me)”, το ντουέτο της με τον George Michael και το οποίο ήρθε ακριβώς είκοσι χρόνια μετά την πρώτη της Νο1 επιτυχία, το “Respect.” Η Aretha δεν το βάζει κάτω. Συνεργάζεται με τον κιθαρίστα των Rolling StonesKeith Richards το 1986 για μία νέα εκδοχή του JumpinJack Flash που ακούγεται στο ομώνυμο κινηματογραφικό έργο της. Στην κορυφή ξανανεβαίνει το 1989 με το Through the Storm”, ένα ντουέτο με τον Sir Elton John. Αποδεικνύοντας τη διάρκεια και την αντοχή της, η Franklin σκαρφαλώνει τα charts εν έτη 1998 με το A Rose Is Still a Rose”, σε στίχους και παραγωγή της Lauryn Hill.

Ως ένδειξη της μεγαλειότητάς της, η Aretha Franklin έχει κάνει 45 Top Forty singles από το 1961 μέχρι σήμερα, τα περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη τραγουδίστρια. Το βασικό στοιχεία της επιτυχίας της ήταν η Επικοινωνία.

“Η Μουσική είναι ο τρόπος που επικοινωνώ το κομμάτι του εαυτού μου που μπορώ να βγάλω προς τα έξω και να μοιραστώ με τους γύρω μου Είναι αυτό που έχω να δώσω, ο τρόπος μου για να προτρέψω τους ανθρώπους να βρουν ο ένας τον άλλο”, δήλωσε σε μία συνέντευξη το 1973”.

Πηγή: Rock & Roll Hall Of Fame

Δισκογραφία (Wikipedia)

Albums

Year Album Chart positions[1] US
certifications
[2]
Record label
US US
R&B
UK[3]
1956 Songs of Faith JVB/Battle
1961 Aretha (with the Ray Bryant Combo) Columbia
1962 The Electrifying Aretha Franklin
The Tender, the Moving, the Swinging Aretha Franklin 69
1963 Laughing on the Outside
1964 Unforgettable: A Tribute to Dinah Washington
Runnin’ Out of Fools 84 9
1966 Soul Sister 132 8
1967 Take It Like You Give It
I Never Loved a Man the Way I Love You 2 1 36 Gold Atlantic
Aretha Arrives 5 1
Take a Look 173 22 Columbia
1968 Lady Soul 2 1 25 Gold Atlantic
Aretha Now 3 1 6 Gold
1969 Soul ’69 15 1
Soft and Beautiful 29 Columbia
1970 This Girl’s in Love with You 17 2 Atlantic
Spirit in the Dark 25 2
1972 Young, Gifted and Black 11 2 Gold
1973 Hey Now Hey (The Other Side of the Sky) 30 2
1974 Let Me in Your Life 14 1
With Everything I Feel in Me 57 6
1975 You 83 9
1977 Sweet Passion 49 6
1978 Almighty Fire 63 12
1979 La Diva 146 25
1980 Aretha 47 6 Arista
1981 Love All the Hurt Away 36 4
1982 Jump to It 23 1 Gold
1983 Get It Right 36 4
1985 Who’s Zoomin’ Who? 13 3 49 Platinum
1986 Aretha 32 7 51 Gold
1989 Through the Storm 55 21 46
1991 What You See Is What You Sweat 153 28
1998 A Rose Is Still a Rose 30 7 Gold
2003 So Damn Happy 33 11
«—» denotes the album failed to chart or was not certified

Live albums

Year Album Chart positions[1] US
certifications
[2]
Record label
US US
R&B
1965 Yeah!!! Aretha Franklin in Person with Her Quartet 101 8 Columbia
1968 Aretha in Paris 13 2 Atlantic
1971 Aretha Live at Fillmore West 7 1 Gold
1972 Amazing Grace 7 2 2× Platinum
1987 One Lord, One Faith, One Baptism 106 25 Arista
2005 Don’t Fight the Feeling (with King Curtis) Rhino
2007 Oh Me Oh My: Aretha Live in Philly, 1972
«—» denotes the album failed to chart or was not certified

Soundtracks

Year Album Chart positions[1] US
certifications
[2]
Record label
US US
R&B
1976 Sparkle 18 1 Gold Atlantic

Holiday albums

Year Album Chart positions[1] Record label
US US
R&B
2008 This Christmas, Aretha 102 DMI
«—» denotes the album failed to chart

Compilation albums

Year Album Chart positions[1] US
certifications
[2]
Record label
US US
R&B
UK[3]
1967 Aretha Franklin’s Greatest Hits 94 10 Columbia
1969 Aretha’s Gold 18 1 Atlantic
1970 Sweet Bitter Love Columbia
1971 Aretha’s Greatest Hits 19 3 Atlantic
1972 In the Beginning: The World of Aretha Franklin 1960-1967 160 Columbia
1976 Aretha After Hours
Ten Years of Gold 135 29 Atlantic
1980 Aretha Sings the Blues Columbia
1981 The Legendary Queen of Soul 209
1984 Aretha’s Jazz Atlantic (UK)
1985 30 Greatest Hits Atlantic
1986 The First Lady of Soul 89 Stylus
1992 Jazz to Soul Columbia
Queen of Soul: The Atlantic Recordings 99 Rhino
1993 Chain of Fools
1994 Greatest Hits (1980–1994) 85 23 27 Platinum Arista
The Very Best of Aretha Franklin, Vol. 1 (The 60’s) Platinum Rhino
The Very Best of Aretha Franklin, Vol. 2 (The 70’s)
Queen of Soul: The Very Best of Aretha Franklin 20
1996 Sings Standards Sony Music
1997 The Early Years Legacy
A Natural Woman & Other Hits Rhino
Respect & Other Hits Gold
1998 The Delta Meets Detroit: Aretha’s Blues
Spanish Harlem
Think & Other Hits
This Is Jazz, Vol. 34 Sony Music
Greatest Hits 38 Global TV
2001 Love Songs Sony Music
Aretha’s Best Rhino
2002 Respect: The Very Best of Aretha Franklin 15 Warner Music
Queen in Waiting: The Columbia Years 1960-1965 Legacy
2003 Platinum & Gold Collection Arista
2007 Rare & Unreleased Recordings from the Golden Reign 87 Atlantic
Jewels in the Crown: All-Star Duets with the Queen 54 7 Arista
2010 The Very Best of Aretha Franklin 59 Rhino
«—» denotes the album failed to chart or was not certified

Singles

The JVB era (1956-1959)

Year Single Chart positions
US US
R&B
1956 «Never Grow Old» 1
1959 «Precious Lord (Part 1)» 2
«—» denotes the single failed to chart
  • 1 «Never Grow Old» was reissued by Checker Records in 1957, 1968 and 1973.
  • 2 «Precious Lord (Part 1)» was reissued by Checker Records in 1960 and 1967.

The Columbia era (1960-1966)

Year Single Chart positions[4]
US US
R&B
US
A/C
1960 «Today I Sing the Blues» 10
1961 «Won’t Be Long» 76 7
«Are You Sure»
«Operation Heartbreak» (A-side) 6
«Rock-a-Bye Your Baby with a Dixie Melody» (B-side) 37
1962 «I Surrender, Dear» (A-side) 87
«Rough Lover» (B-side) 94
«Don’t Cry, Baby» 92
«Just for a Thrill» (A-side) 111
«Try a Little Tenderness» (B-side) 100
«Trouble in Mind» 86
1963 «Here’s Where I Came In (Here’s Where I Walk Out)» (A-side) 125
«Say It Isn’t So» (B-side) 113
«Skylark«
«Kissin’ by the Mistletoe»
1964 «Soulville» 121
«Runnin’ Out of Fools» 57 30
«The Christmas Song (Chestnuts Roasting on an Open Fire)«
1965 «Can’t You Just See Me» 96
«One Step Ahead» 119 18
«(No, No) I’m Losing You» 114 34
«You Made Me Love You« 109 32
1966 «Tighten Up Your Tie, Button Up Your Jacket»
«Until You Were Gone»
«Cry Like a Baby» 113 27
«—» denotes the single failed to chart

The following singles were released or re-released after Franklin left Columbia.

Year Single Chart positions[4]
US US
R&B
1967 «Lee Cross 31
«Take a Look» 56 28
«Mockingbird« 94
1968 «Soulville» (re-release) 83
1969 «Jim»
«Today I Sing the Blues» (re-release) 101
«—» denotes the single failed to chart

The Atlantic era (1967-1979)

Year Single Chart positions[4] US
certifications
[5]
US US
R&B
US
A/C
UK[3]
1967 «I Never Loved a Man (The Way I Love You)» (A-side) 9 1 Gold
«Do Right Woman-Do Right Man» (B-Side) 37
«Respect« 1 1 10 Gold
«Baby I Love You« 4 1 39 Gold
«(You Make Me Feel Like) A Natural Woman« 8 2
«Chain of Fools« 2 1 43 Gold
1968 «Satisfaction« 37
«(Sweet Sweet Baby) Since You’ve Been Gone» (A-side) 5 1 47 Gold
«Ain’t No Way» (B-side) 16 9
«Think» (A-side) 7 1 26 Gold
«You Send Me» (B-side) 56 28
«The House That Jack Built» (A-side) 6 2
«I Say a Little Prayer» (B-side) 10 3 4 Gold
«See Saw» (A-side) 14 9 Gold
«My Song» (B-side) 31 10
1969 «The Weight» (A-side) 19 3
«Tracks of My Tears» (B-side) 71 21
«I Can’t See Myself Leaving You» (A-side) 28 3
«Gentle on My Mind» (B-side) 76 50
«Share Your Love with Me« 13 1
«Eleanor Rigby« 17 5
1970 «Call Me» (A-side) 13 1
«Son of a Preacher Man» (B-side)
«Spirit in the Dark» (with The Dixie Flyers) (A-side) 23 3
«The Thrill Is Gone» (with The Dixie Flyers) (B-side)
«Don’t Play That Song» (with The Dixie Flyers) 11 1 13 Gold
«Border Song (Holy Moses)» (A-side) 37 5
«You and Me» (with The Dixie Flyers) (B-side)
1971 «You’re All I Need to Get By« 19 3
«Bridge Over Troubled Water» (A-side) 6 1 40 Gold
«A Brand New Me (B-side)
«Spanish Harlem« 2 1 6 14 Gold
«Rock Steady» (A-side) 9 2 Gold
1972 «Oh Me Oh My (I’m a Fool for You Baby)» (B-side) 73 9
«Day Dreaming« 5 1 11 Gold
«All the King’s Horses» (A-side) 26 7
«April Fools» (B-side)
«Wholy Holy« 81 49
1973 «Master of Eyes (The Deepness of Your Eyes)» 33 8
«Angel« 20 1 44 37
«Until You Come Back to Me (That’s What I’m Gonna Do)« 3 1 33 26 Gold
1974 «I’m in Love« 19 1
«Ain’t Nothing Like the Real Thing« 47 6
«Without You» 45 6
1975 «With Everything I Feel in Me» 20
«Mr. D.J. (5 for the D.J.)» 53 13
1976 «You» 15
«Something He Can Feel« 28 1
«Jump» (A-side) 72 17
«Hooked on Your Love» (B-side)
1977 «Look into Your Heart» 82 10
«Break It to Me Gently« 85 1
«When I Think About You» 16
1978 «Almighty Fire (Woman of the Future)» 103 12
«More Than Just a Joy» 51
1979 «Ladies Only» 33
«Half a Love» 65
«—» denotes the single failed to chart or was not certified

The Arista era (1980-2007)

Year Single Chart positions[4] US
certifications
[5]
US US
R&B
US
A/C
US
Dance
UK[3]
1980 «United Together» 56 3
1981 «What a Fool Believes« 17 39 46
«Come to Me» 84 39
«Love All the Hurt Away» (with George Benson) 46 6 49
«It’s My Turn« 29
1982 «Livin’ in the Streets»
«Jump to It« 24 1 4 42
«Love Me Right» 22
1983 «This Is for Real» 63
«Get It Right« 61 1 9 74
«Every Girl (Wants My Guy) 7
1985 «Freeway of Love« 3 1 11 1 68
«Who’s Zoomin’ Who« 7 2 10 1 11
«Sisters Are Doin’ It for Themselves» (with Eurythmics) 18 66 10 9
1986 «Another Night» 22 9 21 4 54
«Freeway of Love» (re-release) 53
«Ain’t Nobody Ever Loved You» 30 9 78
«Jumpin’ Jack Flash« 21 20 58
«Jimmy Lee« 28 2 17 19 46
1987 «I Knew You Were Waiting (For Me)» (with George Michael) 1 5 2 12 1
«Rock-A-Lott 82 25 4 84
«If You Need My Love Tonight» (with Larry Graham) 88
1988 «Oh Happy Day«
«If Ever a Love There Was» (with Four Tops) 31 26
1989 «Through the Storm» (with Elton John) 16 17 3 41
«It Isn’t, It Wasn’t, It Ain’t Never Gonna Be» (with Whitney Houston) 41 5 18 29
«Gimme Your Love» (with James Brown) 48 79
1991 «Everyday People« 13 33 69
«Someone Else’s Eyes» 53
«What You See Is What You Sweat»
1992 «Ever Changing Times (with Michael McDonald) 19 11
«Someday We’ll All Be Free«
1994 «A Deeper Love» 63 30 1 5
«Willing to Forgive» 26 5 22 17
«Jump to It» (CJ’s Master Mix) 18
«Honey» 114 30
1996 «It Hurts Like Hell» 116 51
1998 «A Rose Is Still a Rose» 26 5 1 22 Gold
«Here We Go Again» 76 24 1 68
«In Case You Forgot»
2003 «The Only Thing Missin'» 53 7
«Wonderful» 46
2007 «Put You Up on Game» (with Fantasia) 41
«—» denotes the single failed to chart or was not certified

Soul Legends


Είναι μερικά ονόματα που έστω και αν δεν είσαι μυημένος στο χώρο της soul, θεωρείται δεδομένο ότι τα γνωρίζεις. Για κάποιους –ίσως τους παλαιότερους- θα φέρνουν και διάφορες αναμνήσεις από πάρτι ή ραδιοφωνικές εκπομπές. Πάντως για κάποιο λόγο όλοι γνωρίζουν και έχουν ακούσει το ονόμα και κάποιο τραγούδι των παρακάτω ογκόλιθων της soul μουσικής που σίγουρα αξίζουν το θαυμασμό μας, αλλά και μία ξεχωριστή ενότητα σε αυτό το blog.

Το κοινό σημείο όλων είναι ότι βρέθηκαν όλοι τους στην κορυφή και είχαν κοινή αποδοχή από ειδικούς και κριτικούς του χώρου. Σε μερικές περιπτώσεις υποστήριξαν κάποιο κίνημα, σε άλλες έκαναν το δικό τους. Σχεδόν όλοι γεννήθηκαν στο Νότο των ΗΠΑ, ξεκίνησαν τραγουδώντας gospel και είχαν κάποια τραυματική εμπειρία και βίωσαν αρκετές ταλαιπωρίες στην προσωπική τους ζωή.

Παρά τα όποια προβλήματά τους η πορεία τους ήταν κοινή: από την τραγωδία στο θρίαμβο. Το σίγουρο όμως είναι ότι η μουσική τους κάθε φορά μας συγκινεί και μας ανυψώνει. Εδώ παραθέτω απλά τα ονόματα και σε ξεχωριστό post τη βιογραφία και τη δισκογραφία του καθενός.

Aretha Franklin

Sam Cooke

Jackie Wilson

Otis Redding

Ray Charles

James Brown

Marvin Gaye

Stevie Wonder

The Temptations

The Supremes

Solomon Burke

Soul Styles


Τα διαφορετικά ρεύματα και ήχοι της soul οφείλονται στις τοπικές διαφορές των πόλεων στις οποίες εξελίχθηκε αυτή η μουσική. Έτσι τουλάχιστον στο παρελθόν και όσο η παραγωγή ήταν ακμαία, το κάθε είδος έχει και διαφορετική γεωγραφική προέλευση, αφού και η κάθε πόλη έχει τη δική της δισκογραφική εταιρεία. Όσο πλησιάζουμε στο σήμερα παρατηρούμε ότι δεν υπάρχουν ιδιαίτερες διαφορές ως προς την προέλευση αλλά ως προς την πρόσμιξη με άλλα είδη της μαύρης μουσικής.

Μερικά λοιπόν από τα σημαντικότερα ρεύματα της soul μουσικής είναι:

Detroit (Motown) Soul

Η soul του Detroit θεωρείται ιδιαίτερα ρυθμική και με επιρροές από gospel. Ονομάζεται και ως Motown soul λόγω της κυριαρχικής παρουσίας της ομώνυμης δισκογραφικής του Berry Gordy, που υπήρξε η μεγαλύτερη ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία της δεκαετία του ’60. Το σίγουρο είναι ότι ο εξευγενισμένος ήχος της Motown συμπεριλαμβάνει παλαμάκια, δυνατό μπάσο, αρκετά βιολιά και κουδουνάκια. Η μόνιμη ορχήστρα της Motown Records ονομαζόταν  The Funk Brothers.

Κλασσικό παράδειγμα της καλογυαλισμένης Motown το Please Mr Postman – The Marvelletes

Deep soul & Southern Soul

Οι όροι deep soul και southern soul γενικά αναφέρονται σε ένα ιδιαίτερα δυναμικό στυλ που συνδυάζει της ενέργεια του R&B με τις δονήσεις της νοτιο-αμερικάνικης gospel μουσικής. Η Stax Records με έδρα το Memphis στο Tennessee καλλιέργησε έναν ξεχωριστό ήχο, που επέμεινε στο να σπρώχνει προς τα πίσω τα φωνητικά, να χρησιμοποιεί  ζωηρά πνευστά αντί για δεύτερα φωνητικά και να παίζει γενικά σε πιο χαμηλές συχνότητες. Η πλειοψηφία των δίσκων της Stax υποστηρίχθηκαν από τις μόνιμες ορχήστρες τις εταιρείας που δεν ήταν άλλες από τις περίφημες Booker T and the M.G.’s (με τους Booker T. Jones, Steve Cropper, Duck Dunn και Al Jackson) και the Memphis Horns (τους αποστάτες μουσικούς πνευστών από το συγκρότημα March-Keys).

Χαρακτηριστικό κομμάτι του ήχου που επικράτησε ως southern soul το Walk the Dog – Rufus Thomas

Memphis Soul

Το στυλ της soul που ηχογραφήθηκε στο Memphis και που παράχθηκε τα ’60s και ’70s από τη Stax και τη Hi Records είναι αισθησιακό και πιο βαθύ. Εδώ έχουμε μελαγχολικά και μελωδικά πνευστά, εκκλησιαστικά όργανα, μπάσο και κρουστά όπως ακούγονται σε ηχογραφήσεις του Al Green και Booker T. & the M.G.’s. Η μόνιμη μπάντα της Hi Records, Hi Rhythm Section και ο παραγωγός Willie Mitchell καθιέρωσαν ένα πιο ορμητικό ύφος στη soul με πολλές επιτυχίες τα ’70s.

Ένας από τους βασικούε εκπροσώπους όπως προαναφέραμε Al Green – Tired Of Being Alone

New Orleans Soul

Ο ήχος αυτού του είδους έρχεται απευθείας από την εποχή του rhythm & blues, δίνοντας έμφαση στο πιάνο και τα πνευστά και στις αντιθέσεις της χαρούμενης μουσικής και των μελαγχολικών στίχων. Ο πρωτεργάτης και αρχιτέκτονας της  New Orleans soul είναι ο στιχουργός και παραγωγός Allen Toussaint. Παρόλο που οι δισκογραφικές εταιρείες εξαφανίστηκαν από τη Νέα Ορλεάνη κατά τα μέσα των ’60s, παραγωγοί συνέχισαν να ηχογραφούν καλλιτέχνες από αυτή την περιοχή για λογαριασμό άλλων εταιρειών με βάση τη Νέα Υόρκη και Los Angeles.

Κορυφαία ερμηνεύτρια και δίκαια με τον τίτλο the Soul Queen of New Orleansl η Irma Thomas – I Wish Someone Would Care

Chicago Soul

Το ρεύμα του Chicago σε γενικές γραμμές επηρεαζόταν από έναν ελαφρύ ήχο επηρεασμένο από gospel, αλλά επειδή η συγκεκριμένη πόλη έβριθε από δισκογραφικές εταιρείες δεν υπήρχε μεγάλη ομοιομορφία στις ηχογραφήσεις της εποχής, ώστε να είναι τόσο ξεχωριστός ο ήχος όσο ήταν άλλβν πόλεων. Η Vee Jay Records, που άντεξε μέχρι το 1966, κυκλοφόρησε δουλειές των Jerry Butler, Betty Everett, Dee Clark και Gene Chandler. Η θρυλική Chess Records, που ήταν κυρίως εταιρεία με εξειδίκευση στα blues και rock and roll , έκανε πολλές επιτυχίες για καλλιτέχνες – ογκόλιθους του είδους. Ο Mayfield άλλωστε δεν έκανε επιτυχίες μόνο με το συγκρότημά του, The Impressions, αλλά έγραψε αναρίθμητες για καλλιτέχνες του Chicago και έκανε και δικές του παραγωγές για τα δικά του labels για τα συγκροτήματα The Fascinations και the Five Stairsteps.

Philadelphia Soul

Βασίστηκε αρχικά στη δισκογραφική Philadelphia International, ο ήχος της Philadelphia soul (ή αλλιώς και Philly soul) ξεχώριζε με τις πλούσιες ενορχηστρώσεις και φωνητικά στυλ doo-wop. Οι στιχουργοί και παραγωγοί Thom Bell και Kenneth Gamble & Leon Huff θεωρούνται ως οι θεμελιωτές της Philly soul και χαρακτηριστικά συγκροτήματα είναι οι Delfonics, The Stylistics κ.α.

Ένα μικρό δείγμα και από εκεί The Delfonics – Didn’t I Blow Your Mind This Time

Psychedelic Soul

Και το ψυχεδελικό rock αναμιγνύεται με τη soul για να έχουμε το αποτέλεσμα αυτού του στυλ προς τα τέλη της δεκαετίας των 60s. Αυτό το είδος έστρωσε και το ρυθμικό δρόμο για τη funk.

Blue-eyed Soul

Η Blue-eyed soul χρησιμοποιείται ως όρος για να περιγράψει το R&B ή τη soul που έπαιζαν οι λευκοί. Δεν αποτελεί ξεχωριστό είδος μουσικής και το νόημά της άλλαξε με το πέρασμα του χρόνου. Πρωτοεμφανίστηκε ως όρος κατά τα μέσα των ’60s, όταν δηλαδή λευκοί καλλιτέχνες της soul και του R&B κυκλοφορούσαν παραγωγές από τη Motown Records και τη Stax Records. Χρησιμοποιήθηκε και κατά τα ’70s and ’80s, ειδικά από τους φίλους μας τους Βρετανούς για να περιγράψουν μία νέα γενιά τραγουδιστών που υιοθέτησε στοιχεία από τις δύο προαναφερόμενες δισκογραφικές. Σε μικρότερη έκταση, χαρακτήρισε τραγουδιστές και μουσικά είδη που επηρεάστηκαν από τη soul.

Εδώ θα μπορούσε να κολλήσει και η απολαυστική εκτέλεση λόγω των χορευτικών κυρίως:

British Soul

Η soul επηρέασε σημαντικά και τη Βρετανική pop σκηνή των ’60s, αναφέροντας ίσως την πιο σημαντική δηλαδή τους Beatles. Δεν ξεχνάμε επίσης Dusty Springfield και τον Tom Jones. Ένα σαφές και ξεχωριστό είδος παρ’ όλ’ αυτά προκύπτει στη Βρετανική soul σκηνή τα ’80s όταν αρκετοί καλλιτέχνες όπως George Michael, Sade, Simply Red, Lisa Stansfield και οι Soul II Soul έκαναν τεράστιες εμπορικές επιτυχίες. Η δημοτικότητα των Βρετανών καλλιτεχνών στις ΗΠΑ, με κύριους εκπρόσωπους την Amy Winehouse, Estelle, Joss Stone και Leona Lewis οδηγεί κάποιους κριτικούς στο να μιλάμε για τρίτο British Invasion ή soul invasion κατά τα ’00s.

Μία από τις καλύτερες φωνές τις τελευταίας δεκαετίας με την ποιότητα των παλιών καλών soul sisters & brothers είναι αδιαπραγμάτευτα η Amy Winehouse (live το Valerie)

Neo Soul

Να περάσουμε τώρα στις δικές μας εποχές που το marketing είναι καθιερωμένη επιστήμη. Η neo soul είναι μία φρασούλα στελέχους δισκογραφικής εταιρείας, του Kedar Massenburg, για να περιγράψει ένα μίγμα ’70s soul φωνητικών και ενορχήστρωση από το σύγχρονο R&B και hip hop. Το στυλ αναπτύχθηκε από τις αρχές μέχρι τα μέσα των ’90s.

Nu -Jazz and soulful electronica

Εδώ έχουμε είδη ηλεκτρονικής μουσικής και καλλιτέχνες (κυρίως djs) που έχουν βαθύτατα επηρεαστεί από τη soul (αλλά δεν τους φαίνεται). Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η house, το drum n bass και το UK garage.

Ένα πάντως από τα πρώτα δείγματα και θρύλος για τη house μουσική και τους ντισκόβιους είναι η θέα Donna Summer με το I Feel Love

Soul Hits I


Δυσκολεύτηκα πολύ μέχρι να διαμορφώσω την πρώτη δεκάδα για τα καλύτερα ή σημαντικότερα ή πιο πετυχημένα τραγούδια στη soul. Πολλές οι απόψεις κριτικών, τα στοιχεία πωλήσεων, charts, πόσο παίχτηκαν στο ραδιόφωνο και το κατά πόσο επηρέασαν και πόσους άλλους στη συνέχεια. Θα προσπαθήσω να καταγράψω μία πρώτη λίστα που βασίζεται και στο δικό μου γούστο, αλλά και σε όλες τις παραμέτρους που προανέφερα. Σίγουρα πάντως δε θα έχει ιεράρχηση από το καλύτερο προς το λιγότερο καλύτερο. Όλα τα κομμάτια σε αυτή τη λίστα είναι σημαντικά και η παράθεσή τους ας το πούμε τυχαία. Δεδομένο επίσης και το ότι θα εμπλουτίζεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Έχουμε και λέμε λοιπόν:

Respect – Aretha Franklin

Είναι το τραγούδι που έκανε γνωστή τη Franklin ακόμη και στις πέτρες.   Το έγραψε και πρωτο-ερμήνευσε ο Otis Redding, ωστόσο η πιο φεμινιστική εκδοχή της Franklin το έφτασε στην κορυφή και των R&B αλλά και των Pop charts γεγονός που βοήθησε το album της, I Never Loved A Man The Way I Love You, να πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα.

A Change Is Gonna Come – Sam Cooke

Γράφτηκε και ερμηνεύτηκε από τον τραγουδιστή του R&B, Sam Cooke και κυκλοφόρησε λίγο μετά το θάνατό του. Το εμπνεύστηκε όταν άκουσε το σπαρακτικό Blowin in the Wind του Bob Dylan, απόρησε που ένας λευκός έγραψε ένα τέτοιο κομμάτι διαμαρτυρίας και θέλησε να περιγράψει και ο ίδιος τα συναισθήματά του για τις φυλετικές διακρίσεις. Τα κατάφερε αφού το τραγούδι του αποτελεί παράδειγμα για το Κίνημα Ανθρώπινων δικαιωμάτων της μαύρης κοινότητας κατά τη διάρκεια των ’60s.

What’d I Say – Ray Charles

Κυκλοφορεί το 1959 ως single χωρισμένο σε δύο μέρη. Ήταν το αποτέλεσμα αυτοσχεδιασμού το 1958 σε μία συναυλία, όταν ο Charles και η ορχήστρα αφού έπαιξαν όλο το set list είχαν στη διάθεσή τους κι άλλο χρόνο. Η ανταπόκριση του κοινού κάθε φορά που θα το έπαιζε απο κει και ύστερα ήταν τόσο ενθουσιώδης που ο Charles ανακοίνωσε στον παραγωγό του ότι θα το ηχογραφήσει. Αυτό το κομμάτι αποτέλεσε και τη σπίθα για να γεννηθεί το υπο-είδος του R&B, η soul.

What’s Going On – Marvin Gaye

Ηχογραφήθηκε το 1969 και κυκλοφόρησε μετά από 7 μήνες, χωρίς την άδεια του CEO της Motown Berry Gordy, που το είχε χαρακτηρίσει ως πολύ jazzy για το στυλ της εταιρείας. Αρχικά μάλιστα ήταν να το πει η Joan Baez που της ταίριαζε λόγω της αναφοράς στα ανθρώπινα δικαιώματα και τις αντι-πολεμικές διαμαρτυρίες.  Κατέληξε να είναι ένα από τα σημαντικότερα τραγούδια στην ιστορία της μουσικής.

(Sittin’ On) The Dock Of The Bay – Otis Redding

Η πρώτη στροφή γράφτηκε τον Αύγουστο του 1967, πάνω σε ένα καραβόσπιτο της Καλιφόρνια «Dock of the Bay» από το Redding που εκείνο το διάστημα ήταν σε περιοδεία. Θεωρείται εν μέρει βιογραφικό αφού ο συνεργάτης του Steve Crooper που ολοκλήρωσε τους στίχους, πάντα φρόντιζε να γράφει για τον Otis, ενώ ο τελευταίος το απέφευγε. Ηχογραφήθηκε την ίδια χρονιά και κυκλοφόρησε λίγο μετά το θάνατό του. Η πρωτιά δεν ήταν μόνο στα charts αλλά και στο γεγονός ότι αποτέλεσε την πρώτη μεταθανάτια επιτυχία στην ιστορία των αμερικάνικών chart.

People Get Ready – The Impressions

Μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του συγκροτήματος του Curtis Mayfield, The Impressions που κυκλοφόρησε το ’65. Έχει επιρροές από gospel και σκιαγραφεί τις κοινωνικο-πολιτικές ανησυχίες του Mayfield. Είναι μέσα στη λίστα των 500 τραγουδιών Rock and Roll Hall of Fame που διαμόρφωσαν το rock ‘n roll καθώς και ανάμεσα στα 10 καλύτερα κομμάτια όλων των εποχών, όπως τα ανέδειξαν με τις ψήφους τους 20 σύγχρονοι στιχουργοί και παραγωγοί της μουσικής βιομηχανίας.

Papa’s Got A Brand New Bag – James Brown

Δεν μπορούμε να έχουμε κατάλογο με μεγάλες επιτυχίες της soul και να λείπει ο Νονός της. Ήταν το πρώτο του που μπήκε στο Top Ten του Billboard και κυκλοφόρησε το 1965 χωρισμένο σε δύο μέρη. Η αλήθεια είναι βέβαια ότι αυτή η επιτυχία χαρακτηρίζει το μετέπειτα ήχο του Brown και αποτελεί το σημείο εκκίνησης της funk. Δεν έχει όμως τόσο σημασία όσο το video που ακολουθεί.

Dancing in the Street – Martha and The Vandellas

Ο ήχος κατατεθέν της Motown και μία ακόμη επιτυχία που έκανε το crossover στο λευκό κοινό το 1964. Εύκολοι στίχοι, ρυθμός και χορός. Ο κύριος Gordy με οδηγό το μότο που είχε για την εταιρεία του «The Sound of Young America», κατάφερνε τις περισσότερες περιπτώσεις να προσφέρει αυτό που θέλει ο κόσμος. Αυτό το κομμάτι είναι η μετουσίωση αυτών των επιδιώξεων. Μας αρέσει γιατί έχει την αφέλεια ενός pop τραγουδιού, αλλά και επειδή δίνει γερή αίσθηση των 60’s.

(Your Love Keeps Lifting Me) Higher and Higher – Jackie Wilson

Κορυφαίος entertainer που συνδύαζε τραγούδι και χορό, ο Jackie Wilson δε θα μπορούσε να λείψει από το πάνθεον της soul. Ο Mr Soul είναι η πιο «γλυκιά» εκδοχή του James Brown αν μπορούν να συγκριθούν αυτοί οι δύο. Το κομμάτι κυκλοφόρησε το 1967, πήγε Νο1 στα R&B charts και Νο6 στα pop charts της Αμερικής. Επανακυκλοφόρησε 10 χρόνια αργότερα διασκευασμένο από τη Rita Coolidge.

The Tracks of My Tears – Smokey Robinson & The Miracles

Ηγέτης των Miracles, αντιπρόεδρος της Motown και υπεύθυνος για την επιτυχία πολλών επιτυχιών του Marvin Gaye και των Temptations. Ο Smokey Robinson με το παρεάκι του σε ένα κομμάτι του 1965 και από τα πρώτα του συγκροτήματος. Εντάχθηκε στις λίστες του Rock and Roll Hall of Fame και αυτή του περιοδικού Rolling Stone αλλά δεν πούλησε πάνω από ένα εκατομμύριο αντίτυπα όταν πρωτοκυκλοφόρησε.

Soul Music


Για να μάθουμε την προέλευση της soul μουσικής ακολουθούμε τη διαδρομή των γραμμών του τρένου που μετέφεραν τους μαύρους αγρότες από το νότο στο βορρά των ΗΠΑ. Αυτοί οι άνθρωποι των blues έφτασαν στο βορρά με τις αποσκευές τους γεμάτες από τη μουσική τους. Τα παραδοσιακά τραγούδια του νότου κάτω από την ταμπέλα race music αρχίζουν να εξελίσσονται με διάφορες μορφές και να δημιουργούν νέα είδη μουσικής όταν αναμιγνύονται με την εξευγενισμένη jazz των πόλεων.

Οι Μουσικές Ρίζες

Αν πιάσουμε την ιστορία από την αρχή κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’40 από τα jump blues ξεπηδά το rhythm & blues. Είναι το πρώτο είδος που πλέον δίνει έμφαση στο τραγούδι αυτό καθεαυτό και όχι στον αυτοσχεδιασμό. Από αυτό σύντομα θα προκύψουν τα δύο βασικότερα παρακλάδια που στις αρχές θα εμπλέκονται μεταξύ τους: το rock ‘n roll που θα ταιριάξει περισσότερο στους λευκούς και τη soul που θα την προτιμήσουν οι μαύροι και είναι το αποτέλεσμα ανάμιξης των gospels και του rhythm & blues.

Ο Ορισμός

Αν και από το 1946 η λέξη soul σημαίνει στην αργκό της jazz ενστικτώδης ποιότητα που βιώνουν οι μαύροι ως χάρισμα και αρετή, εννοιολογικά ο ορισμός της soul μουσικής διατυπώνεται για πρώτη φορά το 1961 για να περιγράψει τη νέα μουσική gospel αυτή τη φορά με στίχους εμπνευσμένους από τα κοσμικά και όχι από τα θεία. Με λίγα λόγια όπου εμφανίζεται η λέξη «Χριστός» στα gospels, στη soul αντικαθίσταται με τη λέξη «κοπέλα».

Η Γεωγραφική Προέλευση

Πολλοί λένε ότι η βάση της soul είναι το Chicago με τη Νέα Υόρκη, το Detroit, το Memphis και το Florence να ακολουθούν πολύ γρήγορα. Κάθε πόλη είχε τα δικά της ιδιαίτερα τοπικά χαρακτηριστικά gospels που έδωσαν διαφορετική μορφή και κατεύθυνση σε αυτό το είδος μουσικής.

Το Florence της Alabama είχε τα FAME Studios. Εκεί ηχογραφούσαν οι Jimmy Hughes, Percy Sledge & Arthur Alexander και η Aretha Franklin κατά τη διάρκεια των 60’s. Τα Fame Studios διατηρούσαν στενή σχέση με τη δισκογραφική που συνείσφερε σημαντικά στο χώρο της soul τη Stax Records από το Memphis, αφού πολλοί από τους μουσικούς και τους παραγωγούς που δούλεψαν στην πρώτη, συμμετείχαν σε πολλές ηχογραφήσεις στην Αλαμπάμα.

Η Motown Records ήταν από τις θρυλικές εταιρείες του χώρου με έδρα το Detroit που πυροδότησαν το είδος κατά τη δεκαετία του ‘60 αν και μέχρι τότε ο ιδιοκτήτης της Berry Gordy αυτοχαρακτηριζόταν ως παραγωγός pop μουσικής. Με δημιουργούς όπως Stevie Wonder, Gladys Knight & the Pips, Marvin Gaye, the Temptations και the Supremes κατάφερε να καθιερώσει σε μαύρους και λευκούς το δικό της πολύ ιδιαίτερο στυλ και ήχο.

Στο Chicago, ο Curtis Mayfield ήταν αυτός που βοήθησε να εξελιχθεί η γλυκιά soul, γεγονός που αργότερα του κέρδισε τον τίτλο του Νονού της soul του Βορρά. Ως μέλος του συγκροτήματος The Impressions, ο Mayfield πρωτοστάτησε με ένα χορωδιακό τρόπο ερμηνείας call and response με προέλευση τα gospels και επηρέασε πολλά συγκροτήματα της περιόδου όπως τους συντοπίτες τους Radiants.

Η Εξέλιξη

1960’s

Η soul υπήρξε η μεγάλη ομπρέλα για πολλά και διαφορετικά στυλ που προέρχονταν από το R&B. Η κάθεμιά από τις δισκογραφικές εταρείες είχε εντελώς ιδαίτερο και διαφορετικό χαρακτήρα.

Μέχρι και τα μισά της δεκετίας των ’60s, η soul παρέμεινε κοντά στις ρίζες του R&B. Παρ’ολ’ αυτά καλλιτέχνες από πολλά διαφορετικά μέρη έσπρωχναν το είδος προς εντελώς διαφορετικές κατευθύνσεις. Στα μεγάλα αστικά κέντρα δηλαδή Νέα Υόρκη, Φιλαδέλφεια και Σικάγο η μουσική επικεντρώθηκε σε πιο καλογυαλισμένες παραγωγές με έμφαση στα φωνητικά. Στο Detroit,η Motown δημιουργούσε ένα pop ήχο κρατώντας ισορροπίες μεταξύ gospel, R&B και rock & roll. Στο Νότο η μουσική είχε πιο σκληρό χαρακτήρα με πιο ακατέργαστα και άγρια φωνητικά και με θυμωμένα πνευστά να κάνουν θόρυβο. Όλα αυτά τα στυλ έδωσαν μορφή στη soul, της μουσικής που μεσουράνησε στα charts της μαύρης μουσικής καθ’όλη τη διάρκεια των ’60s και κατάφερε να εισβάλει στο μέχρι τότε άβατο των pop charts των λευκών.

Προς τα τέλη των ’60s, η soul  κατακερματίζεται, με καλλιτέχνες όπως James Brown και Sly Stone να δημιουργούν funk ήχους και άλλους να αναπτύσσουν πιο ήπιες εκδοχές της soul. Παρ’ όλο πάντως που μετεξελίχθηκε, δε χάθηκε. Επηρέασε και διαχύθηκε σε άλλα μουσικά είδη των επόμενων δεκαετιών, ενώ πάντα υπήρχαν οι καλλιτέχνες που συνέχισαν να παίζουν τους παραδοσιακούς τις ήχους.

1970s

Κατοπινά παραδείγματα της soul περιλαμβάνουν κομμάτια όπως το I’ll Take You There από The Staple Singers και τις ηχογραφήσεις του Al Green κατά τα ‘70s, στα studios του Willie Mitchell στο Memphis. Η Hi Records του Mitchell συνέχισε την παράδοση της Stax, κυκλοφορώντας πολλές επιτυχίες από τους Green, Ann Peebles, Otis Clay, O.V. Wright και  Sly Johnson. Ο Bobby Womack αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα καλλιτέχνη που συνεχίζει να παράγει soul ήχους  στα ’70s και ’80s.

Στο Detroit, ο παραγωγός Don Davis δούλευε με καλλιτέχνες της Stax όπως Johnnie Taylor και The Dramatics. Αρχές των ’70s δημιουγίες από The Detroit Emeralds (Do Me Right) αποτελούν τη γέφυρα μεταξύ soul και το μετέπειτα disco ήχο. Καλλιτέχνες της Motown όπως Marvin Gaye, Michael Jackson, Stevie Wonder και Smokey Robinson συνείσφεραν σημαντικά στην εξέλιξη της soul, παρόλο που τα τραγούδια τους είχαν περισσότερη pop φλέβα από ότι τα κλασσικά των Redding, Franklin και Carr. Ακόμη και οι ηχογραφήσεις των καλλιτεχνών με έδρα το Σικάγο που διέφεραν σημαντικά από την κλασσική soul, αποτελούσαν και αυτοί βασικό συστατικό του είδους.

Στις αρχές των ’70s, αρχίζουν να διακρίνονται οι επιρροές της soul σε άλλα είδη μουσικής, με πρώτο και καλύτερο το psychedelic rock. Ο κοινωνικό-πολιτικός αναβρασμός της περιόδου ενέπνευσε πολλούς καλλιτέχνες όπως Gaye και Curtis Mayfield με αποτέλεσμα να κυκλοφορήσουν albums διαμαρτυρόμενοι σε ό,τι συνέβαινε γύρω τους. Ο James Brown μπήκε για τα καλά στο χορό της funk και το είδος καθιερώνεται με συγκροτήματα όπως ParliamentFunkadelic και The Meters. Πιο ευέλικτα σε ήχο σχήματα όπως οι War, the Commodores και οι Earth, Wind and Fire ήταν τα δημοφιλέστερα της εποχής εκείνης. Μεγάλη επιτυχία μάλιστα είχαν και αρκετοί με εμπορικό ήχο όπως οι Hall & Oates και Oaklands Tower of Power, όπως επίσης και μία νέα γενιά φωνητικών συγκροτημάτων και σχημάτων με ήχο πιο αστικό όπως The Delfonics και οι Unifics. Μέχρι το τέλος των ’70s, η disco και η funk were κυριαρχούσαν στα charts. Ο ήχος της Φιλαδέλφεια (Philly), όπως και άλλα ρεύματα της soul είχαν πλέον μπολιαστεί με το funk. Η περίοδος χαρακτηρίζεται από τις επιτυχίες των The OJays και The Spinners.

1980s μέχρι σήμερα

Η εμφάνιση της hip hop κουλτούρας κατά τα ’70s λειτούργησε ως ντόμινο για τον ήχο της soul κατά τα ’80s. Ο Afrika Bambaata & The Soulsonic Force με τον ηλεκτρονικό τους ήχο και αναδείχθηκαν με επιτυχίες όπως το «Planet Rock» και «Looking For The Perfect Beat». Οι soul δημιουργοί συνειδητοποίησαν ότι θα πρέπει να έχουν πιο ισχυρά beats και ρυθμό και ανακάλυψαν ένα καινούργιο τρόπο για να συνδυάζουν τη soul με synthesizers και drum machines.

Παραγωγοί όπως οι «Jimmy Jam» και Terry Lewis, οι Reid και Babyface στράφηκαν σε πιο σκληρούς και πιο πλούσιους –σχεδόν επικούς- ήχους soul, που βασίζονταν στο ρυθμό, το beat, αντί για τα φωνητικά της παραδοσιακής soul, προσφέροντας έτσι αναρίθμητες επιτυχίες για τη Janet Jackson, τους TLC, τον Alexander ONeal, The SOS Band και το Bobby Brown. Παρά αυτή τη στροφή, αναδείχθηκαν πολλοί soul τραγουδιστές όπως οι Michael Jackson, Whitney Houston, Anita Baker και Sade, οι οποίοι μονοπώλησαν τη δεκαετία των ‘80s.

Ο στιχουργός και παραγωγός Teddy Riley μαζί με άλλους δημιούργησαν το new jack swing (γνωστό και ως swingbeat), το οποίο βασιζόταν τόσο στη soul όσο και στο hip hop. Ο ήχος του Riley διακρινόταν από τα beats της hip hop, gospel και μελωδίες jazz, με αποτέλεσμα έναν ακατέργαστο και χαλαρό ήχο.

Μετά την παρακμή της disco και της funk στις αρχές των ’80s, η soul βρίσκει διέξοδο στον ήχο της electro. Το πάντρεμα αυτών των δύο  καταλήγει στη γέννηση ενός νέου είδους γνωστού και ως σύγχρονο R&B, που φυσικά είχε πολύ μικρή σχέση με το αυθεντικό στυλ του rhythm & blues.

Στα μέσα δεκαετίας των 80s και συγκεκριμένα στο Chicago, η house μουσική είναι το νεογέννητο είδος με τρεις μαμάδες: τη soul, funk και disco. Εδώ έχουμε αποκλειστικά και μόνο χρήση των synthesizers και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.Η House και η techno γνώρισαν ευρεία αποδοχή τέλη της δεκαετίας των 80s και παραμένουν δημοφιλή είδη μέχρι και σήμερα.

2000’s

Η neo-soul πρωτοεμφανίζεται γύρω στο 1994 στις ΗΠΑ. Ωστόσο το μουσικό τοπίο έχει αλλάξει πολύ: όλες οι δισκογραφικές soul μουσικής ανήκουν στις μεγάλες και αυτές δεν έχουν κανένα λόγο να επενδύσουν σε αυτό το είδος μουσικής, όταν μάλιστα τα λεφτά τους έρχονται από τη γιγάντια πια βιομηχανία της hip hop.

Πηγές: allmusic.com & Wikipedia

Not Just About Black Music

Αρέσει σε %d bloggers: